MASH

رابرت آلتمن، 1970

رابرت آلتمن، استاد مسلم سینما، آثار سحرانگیز و متفاوتی را خلق کرده است! در شماره 356 ماهنامه فیلم، مطلبی از، امیر قادری ، (سایه خیال) خواندم که بسیار برایم جالب بود. دراین مطلب 3 فیلم مهم  از استاد «مش، مک کیب و خانم میلر، نشویل » معرفی شده ، که باعث شد با اشتیاق فراوان به سراغ این آثار بروم. نشویل را هنوز ندیده ام، مک کیب و خانم میلر اولین فیلمی بود که از آلتمن فقید می دیدم؛ این فیلم یکی از زیباترین،غریب ترین و عجیب ترین فیلم های تاریخ سینماست! مش را چند روز پیش موفق شدم ببینم؛ فیلمی درباره یک بیمارستان جراحی سیار ارتش! داستان فیلم در حین جنگ می گذرد، ولی اینجا هیچ خبری از صحنه های جنگی نیست. اینجا همه چیز توسط فیلمساز دست انداخته می شود! از سرباز و دکتر و مجروح گرفته تا پرچم و نظام و لباس ارتشی. حتی بلندگوی جبهه هم چرت و پرت می گوید. مش، یک فیلم شلوغ و پرسرو صداست، فیلمی که شخصیت های اصلیش را به زحمت می توان شناسایی کرد، و اگر بخواهیم دنبال دو شخصیت اصلی فیلم بگردیم، به هاوکی و تراپر جان می رسیم که در بیشتر شلوغ بازی ها ی فیلم نقش موثری دارند.آنها هم در اتاق عمل و هم در اوغات فراغت شان در اردوگاه، به یک اندازه هرج و مرج طلبند.

مش، فیلمی است که از جنگ و جراحت، شوخی می سازد و به معیارهای اخلاقی مرسوم وقعی نمی دهد. مش در واقع فیلمی است درباره اولویت آزادی بر تمامی نظم ها و مقررات قراردادی و ارتش بهترین حیطه برای نشان دادن این مظمون به نظر می رسد. مش، جزء اولین فیلم هایی است که سربازان آمریکایی در آن، شلخته، نامرتب و زیر کار در رو نشان داده می شوند! اما در کل هر گونه هدف قائل شدن برای فیلم، نیت کثرت گرا و ضد روایی آلتمن را از بین می برد.

از صحنه های دیدنی فیلم، صحنه «شام آخر» - با طنز و کنایه تندش – و مسابقه فوتبال پر دوزو کلک، به یاد ماندنی اند. بازیهای درخشان ((دانلد ساترلند)) و ((الیوت گولد)) هم قابل توجه است.

در مطلبی از امیر قادری، که یکی از بهترین منتقدان سینمای کشورمان است، درباره آلتمن، نکته خوبی در ذهنم هک شده: فیلم های دهه 1970 رابرت آلتمن، از جمله مش ، نشویل و مک کیب و خانم میلر، و به خصوص این دو فیلم آخر، با هر فیلم دیگر تاریخ سینما فرق می کنند. یک جور حس و حال جادویی در آن هست که از میانه فیلم به بعد درگیرتان می کند. دارید فیلم را تماشا می کنید و بعد ناگهان متوجه می شوید که وارد حال و هوای دیگری شده اید، و فیلم و فیلم ساز در سطح فراتری از درک و توجه و جذبه رایج نسبت به فیلم های دیگر، درگیرتان کرده اند.

فیلمنامه: رینگ لارنر جونیور، بر اساس رمانی نوشته ریچارد کوهر.

مدیر فیلمبرداری: هارولد استاین.

موسیقی: جانی مندل.